NOTA RINGKAS · T4-B01
Pengukuran
Nilai sahaja tidak cukup. Setiap ukuran mesti ada kuantiti, magnitud dan unit.
Konsep utama
Kuantiti asas / Base quantity
Tujuh kuantiti asas SI: panjang (m), jisim (kg), masa (s), arus elektrik (A), suhu termodinamik (K), kuantiti jirim (mol) dan keamatan berluminositi (cd).
Kuantiti terbitan / Derived quantity
Dibina daripada kuantiti asas. Contoh: halaju mempunyai unit m s⁻¹; daya mempunyai unit kg m s⁻² atau N.
Skalar dan vektor / Scalar and vector
Skalar mempunyai magnitud sahaja, seperti masa dan jisim. Vektor mempunyai magnitud serta arah, seperti sesaran dan daya.
Pemboleh ubah / Variables
Dimanipulasikan: diubah secara sengaja. Bergerak balas: diukur sebagai kesan. Dimalarkan: dikekalkan supaya perbandingan adil.
Graf dan hipotesis / Graph and hypothesis
Garis lurus melalui asalan menunjukkan perkadaran terus. Garis lurus dengan pintasan bukan sifar hanya menunjukkan hubungan linear, bukan semestinya perkadaran terus.
Formula & syarat
Kecerunan
m = Δy / ΔxUnit kecerunan = unit paksi-y / unit paksi-x.
Garis lurus
y = mx + cc ialah pintasan paksi-y; m ialah kecerunan.
Ketumpatan
ρ = jisim / isi paduSI: kg m⁻³. Tukar isi padu kepada m³.
Awalan SI
mili = 10⁻³; mikro = 10⁻⁶kilo = 10³; mega = 10⁶. Awalan melekat pada unit.
Contoh aplikasi
Tukar unit sebelum mengira
Ketebalan kepingan ialah 0.45 mm. Nyatakan dalam meter.
- 1 mm = 10⁻³ m.
- 0.45 × 10⁻³ = 4.5 × 10⁻⁴ m.
Baca graf dengan unit
Graf halaju-masa melalui (2 s, 4 m s⁻¹) dan (6 s, 12 m s⁻¹). Cari kecerunan.
- Δv = 12 - 4 = 8 m s⁻¹; Δt = 6 - 2 = 4 s.
- Kecerunan = 8 / 4 = 2 m s⁻², iaitu pecutan.
Uji ingatan
Adakah tenaga kuantiti asas?
Tidak. Tenaga ialah kuantiti terbitan, dengan unit J.
Graf y = 3x + 2: adakah y berkadar terus dengan x?
Tidak. Pintasan 2 bermaksud graf tidak melalui asalan.
Peta konsep bab
Tekan imej untuk melihat saiz penuh.
Sumber: Buku Teks Fizik Tingkatan 4, 2019, hlm. 4-17. Ringkasan disediakan untuk ulang kaji; semakan guru masih diperlukan.