NOTA RINGKAS · T4-B04
Haba
Haba ialah pemindahan tenaga. Suhu ialah ukuran keadaan terma, bukan jumlah tenaga dalam objek.
Konsep utama
Keseimbangan terma / Thermal equilibrium
Dua objek yang bersentuhan mencapai suhu sama; tiada pemindahan haba bersih antara kedua-duanya.
Muatan haba tentu / Specific heat capacity
Haba yang diperlukan untuk menaikkan suhu 1 kg bahan sebanyak 1°C atau 1 K. Nilai c besar bermaksud perubahan suhu lebih kecil bagi haba dan jisim yang sama.
Haba pendam tentu / Specific latent heat
Tenaga per unit jisim untuk perubahan keadaan pada suhu malar. Peleburan dan pengewapan mempunyai nilai haba pendam tentu yang berbeza.
Lengkung pemanasan / Heating curve
Bahagian menaik: suhu bertambah. Bahagian mendatar bagi bahan tulen pada tekanan tetap: keadaan berubah, tenaga digunakan mengatasi ikatan antara zarah.
Hukum gas / Gas laws
Boyle: pV malar pada suhu tetap. Charles: V/T malar pada tekanan tetap. Hukum tekanan: p/T malar pada isi padu tetap. Jisim gas mesti kekal dan T dalam kelvin.
Formula & syarat
Perubahan suhu
Q = mcΔθQ: J; m: kg; c: J kg⁻¹ °C⁻¹; Δθ: perubahan suhu.
Perubahan keadaan
Q = mLL: J kg⁻¹; suhu kekal semasa perubahan keadaan ideal.
Suhu mutlak
T / K = θ / °C + 273Gunakan 273 dalam latihan jika soalan tidak memberi 273.15.
Gas berjisim tetap
p₁V₁ / T₁ = p₂V₂ / T₂T dalam K; unit p dan V mesti konsisten antara dua keadaan.
Contoh aplikasi
Memanaskan air
0.50 kg air dipanaskan dari 25°C ke 35°C. c = 4200 J kg⁻¹ °C⁻¹; abaikan kehilangan haba.
- Δθ = 35 - 25 = 10°C.
- Q = 0.50 × 4200 × 10 = 21000 J = 21 kJ.
Gas mengembang
Isi padu gas 200 cm³ pada 27°C. Tekanan malar; gas dipanaskan ke 87°C. Cari isi padu baharu.
- T₁ = 300 K; T₂ = 360 K.
- V₂ = 200 × 360 / 300 = 240 cm³.
Uji ingatan
Mengapa air sesuai digunakan sebagai bahan penyejuk?
Muatan haba tentu air tinggi; banyak haba diserap dengan kenaikan suhu yang kecil.
Bilakah Q = mL digunakan?
Apabila bahan berubah keadaan pada suhu malar, bukan semasa suhu meningkat.
Peta konsep bab
Tekan imej untuk melihat saiz penuh.
Sumber: Buku Teks Fizik Tingkatan 4, 2019, hlm. 120-164. Ringkasan disediakan untuk ulang kaji; semakan guru masih diperlukan.